Abacus software voor verkiezingsuitslagen en zetelverdeling

Snelle links

Documentatie

• Voor informatie over het installeren, starten en gebruiken van Abacus ga je naar de website Abacus Documentatie. Hier vind je niet alleen alle beschikbare gebruikersdocumentatie, maar bieden we ook uitleg over het verkiezingsproces.
• Alle documentatie met betrekking tot de ontwikkeling van Abacus vind je op de Hoofdpagina voor documentatie in deze repository. Hier staat documentatie over de functionaliteit, de softwarearchitectuur, ons ontwikkelproces en specifieke facetten van het verkiezingsproces.

Releases en prereleases

Voor elke verkiezing stelt de Kiesraad een aparte versie van Abacus beschikbaar. De broncode, de uitgevoerde toetsen en de applicatie zelf worden volgens de termijnen in de verkiezingskalender gepubliceerd. Op de pagina met alle releases zijn ook prereleases te vinden die voor test- en onderzoeksdoeleinden worden gebruikt. Bij elke officiële versie horen releasenotes met een vrijgaveadvies.

Projectstructuur

• Codebase Backend
• Codebase Frontend
• Ontwerp gebruikersinterface (Figma)

Wat is Abacus?

De Kiesraad ontwikkelt nieuwe software voor de berekening van de uitslag van de verkiezingen: Abacus, software voor verkiezingsuitslagen en zetelverdeling. Het programma telt uitslagen bij elkaar op en berekent de zetelverdeling. Abacus vervangt de module Uitslagvaststelling van het programma Ondersteunende Software Verkiezingen (OSV2020) en zal uiteindelijk ingezet worden bij alle verkiezingen in Nederland.

Voor meer context over het gebruik van Abacus lees je Het verkiezingsproces en Abacus. Je kunt hiervoor ook kijken naar de presentatie Abacus: Software for Secure and Transparent Voting Results die we in november 2024 hebben gegeven op WICCON (in het Engels).

Abacus is werk in uitvoering! Dit betekent dat de functionaliteit stapsgewijs wordt gebouwd. Abacus kan bij een verkiezing worden ingezet als de benodigde functionaliteit af is, aan alle eisen voldoet en de Kiesraad besloten heeft over de toepassing.

Techniek

Abacus wordt beschikbaar gesteld als stand-alone binary, die net als OSV2020 in een lokaal netwerk met een webbrowser benaderbaar is. De backend is geschreven in de programmeertaal Rust, de frontend in TypeScript/React.

Een overzicht van de architectuur is te vinden in de documentatie, net als de afwegingen die gemaakt zijn bij de keuzes voor Rust, TypeScript en React.

Beveiligingsmaatregelen

Het uitgangspunt in Nederland is dat het papieren proces leidend is bij het bepalen van de verkiezingsuitslag en dat de software dit proces ondersteunt. Hiervoor worden controles uitgevoerd, waarbij steeds teruggekeken wordt of de invoer, optelling en berekening van de software klopt met het papier.

Daarnaast zijn voor de software, de ontwikkeling en het gebruik onder andere de volgende maatregelen genomen:

• Eenvoud als uitgangspunt: minimale functies, eenvoudige en overzichtelijke techniek
• Veilige programmeertaal (Rust)
• Ontwikkel- en releaseproces met reviews en beveiligingsonderzoek
• Definitieve release: pentest en toets op wettelijke kaders, rapportages openbaar
• Lokale installatie zonder internet
• Afzender- en bestandsverificatie (weten van wie een bestand komt en dat het correct is)

Papieren proces is leidend

Na afloop van verkiezingen worden in de stembureaus de stembiljetten met de hand geteld en de uitkomsten vastgelegd in een proces-verbaal. Vervolgens tellen gemeentelijke stembureaus, hoofdstembureaus en het centraal stembureau de uitslagen van de stembureaus digitaal bij elkaar op. Hierbij zal Abacus worden gebruikt, met als doel een zorgvuldige invoer en correcte optelling. De optellingen en de zetelverdeling die met de programmatuur worden gegenereerd, worden handmatig gecontroleerd, aan de hand van controleprotocollen die de Kiesraad opstelt.

Transparantie en eenvoud

De naam Abacus komt uit het Latijn. Het is een telraam dat veel in wiskundeonderwijs en in de handel wordt gebruikt. Het is een transparant en eenvoudig hulpmiddel om grote berekeningen uit te voeren en sluit zo aan bij de waarden die we in het verkiezingsproces belangrijk vinden. Abacus is er ook als emoji: 🧮.

Ontwikkeling

De software wordt ontworpen en gebouwd door de Kiesraad zelf, in nauwe samenspraak met gebruikers, met name mensen bij gemeenten, waterschappen en de Caribische openbare lichamen. Het team werkt in deze repository aan de software, dus wat je hier ziet is in ontwikkeling. De software staat figuurlijk in de steigers, we werken er dagelijks aan.

Abacus vervangt OSV2020 stapsgewijs. Abacus 1.0.1 verving tijdens de gemeenteraadsverkiezingen in 2026 in 14 gemeenten de module OSV2020-U voor het GSB. Vanuit deze eerste versie wordt de software doorontwikkeld voor andere rollen (HSB, CSB) en verkiezingen.

De uitgangspunten bij het ontwerp en de bouw van Abacus zijn gebruiksvriendelijkheid en eenvoud, naast de waarden integriteit, transparantie en controleerbaarheid. De software dient voor het correct invoeren van de resultaten van de stembureaus volgens het vier-ogenprincipe, voor het maken van de optelling van alle ingevoerde stembureaus en het opstellen van het proces-verbaal met de resultaten.

Meer informatie over het proces en de uitvoering van de verkiezingen in Nederland is te vinden op de website van de Kiesraad onder 'verkiezingen': kiesraad.nl/verkiezingen

Bijdragen

Je kunt op verschillende manieren bijdragen leveren aan Abacus. Kijk hiervoor in de sectie Bijdragen.

Beveiliging

Alle beveiligingsmeldingen over onze software zijn welkom. Kijk hiervoor in de sectie Beveiliging.

Over de Kiesraad

De Kiesraad is de onafhankelijke autoriteit in Nederland op het gebied van verkiezingen. De missie van de Kiesraad is dat iedereen de uitslag van de verkiezingen kan vertrouwen.

Meer informatie over de Kiesraad en de verkiezingen is te vinden op onze GitHub organisatie-pagina en op www.kiesraad.nl

Auteursrecht en licenties

Auteursrecht © 2026 Kiesraad. Gelicentieerd onder EUPL-1.2 of hoger, tenzij anders aangegeven:

• Fonts in frontend/src/assets/font en backend/templates/fonts zijn gelicentieerd onder de SIL Open Font License versie 1.1 (OFL v1.1).
• De bestanden frontend/src/testing/msw-mock-api.ts en frontend/src/testing/server.ts zijn gelicentieerd onder de Mozilla Public License v2.0 (MPL 2.0).
• Dependencies uit npm en Cargo zijn gelicentieerd onder hun eigen respectievelijke licenties.

Versies van EUPL-1.2 in alle officiële EU-talen zijn beschikbaar op https://joinup.ec.europa.eu/collection/eupl/eupl-text-eupl-12. De Engelse versie is te vinden onder LICENSE.